نصب Docker روی سرور اوبونتو
از مخزن رسمی تا Compose

پیش‌نیازها و تصمیم درباره روش نصب

به یک Ubuntu 24.04 به‌روز، کاربر دارای sudo و اتصال SSH پایدار نیاز دارید. ابتدا راهنمای تنظیمات اولیه سرور اوبونتو را انجام دهید. Docker را می‌توان از بسته‌ی Ubuntu یا مخزن خود Docker نصب کرد؛ این آموزش مسیر مخزن رسمی Docker را دنبال می‌کند تا Docker Engine، Buildx و Compose plugin از یک منبع هماهنگ نصب شوند.

اگر قبلاً Docker یا ابزار سازگار دیگری نصب کرده‌اید، از داده‌ها و فایل‌های Compose خود نسخه‌ی قابل بازیابی داشته باشید و وضعیت را با docker version و dpkg -l بررسی کنید. حذف بسته‌ی قدیمی لزوماً داده‌های داخل /var/lib/docker را حذف نمی‌کند، اما نباید بدون شناخت محیط production انجام شود.

بسته‌های متعارض را بررسی و پیش‌نیازها را نصب کنید

مستند رسمی پیشنهاد می‌کند بسته‌هایی که ممکن است با نسخه‌ی رسمی تداخل داشته باشند حذف شوند. روی سرور تازه، فرمان زیر معمولاً چیزی برای حذف پیدا نمی‌کند. روی سرور موجود، خروجی را پیش از تأیید بررسی کنید.

for pkg in docker.io docker-doc docker-compose docker-compose-v2 podman-docker containerd runc; do
  sudo apt-get remove -y $pkg
done

sudo apt-get update
sudo apt-get install -y ca-certificates curl
sudo install -m 0755 -d /etc/apt/keyrings

کلید و مخزن رسمی Docker را اضافه کنید

کلید امضای بسته‌ها را از دامنه رسمی Docker دریافت و سپس repository متناسب با معماری و codename اوبونتو را تعریف کنید. در HTML زیر علامت‌های خاص escape شده‌اند؛ فرمان نمایش‌داده‌شده در مرورگر شکل معمول shell خواهد داشت.

sudo curl -fsSL https://download.docker.com/linux/ubuntu/gpg   -o /etc/apt/keyrings/docker.asc
sudo chmod a+r /etc/apt/keyrings/docker.asc

. /etc/os-release
echo "deb [arch=$(dpkg --print-architecture) signed-by=/etc/apt/keyrings/docker.asc] https://download.docker.com/linux/ubuntu $VERSION_CODENAME stable"   | sudo tee /etc/apt/sources.list.d/docker.list > /dev/null

sudo apt-get update

اگر apt-get update خطای امضا یا codename داد، نصب را ادامه ندهید. آدرس فایل، ساعت سیستم، نسخه‌ی Ubuntu و دسترسی شبکه را بررسی کنید و از جایگزین‌کردن کلید یا مخزن ناشناس خودداری کنید.

Docker Engine و Compose plugin را نصب و تست کنید

بسته‌های اصلی شامل daemon، خط فرمان، runtime، Buildx و Compose plugin هستند. بعد از نصب، سرویس باید فعال شود. کانتینر hello-world یک image کوچک دریافت می‌کند و نشان می‌دهد daemon، registry و اجرای کانتینر کار می‌کنند.

sudo apt-get install -y docker-ce docker-ce-cli containerd.io   docker-buildx-plugin docker-compose-plugin

sudo systemctl status docker --no-pager
sudo docker run --rm hello-world
sudo docker compose version

اگر دریافت image شکست خورد، DNS و ارتباط خروجی را بررسی کنید. اگر daemon بالا نیست، خروجی sudo journalctl -u docker -n 100 --no-pager معمولاً علت اولیه را نشان می‌دهد.

اجرای Docker بدون sudo؛ راحت اما پرقدرت

افزودن کاربر به گروه docker باعث می‌شود بدون sudo به socket daemon دسترسی داشته باشد. این گروه عملاً توانایی‌های سطح root می‌دهد؛ فقط حساب‌های مورد اعتماد را عضو کنید. پس از افزودن، از حساب خارج و دوباره وارد شوید یا گروه را در نشست تازه فعال کنید.

sudo usermod -aG docker $USER
newgrp docker
docker version

اگر نمی‌خواهید چنین دسترسی‌ای بدهید، فرمان‌ها را با sudo اجرا کنید یا پس از مطالعه مستندات رسمی، rootless mode را جداگانه راه‌اندازی کنید. socket داکر را بدون TLS و کنترل دسترسی روی TCP عمومی منتشر نکنید.

یک پروژه نمونه با Docker Compose بالا بیاورید

این نمونه Nginx را فقط برای آزمون روی پورت 8080 منتشر می‌کند. در پروژه واقعی، نسخه image را آگاهانه انتخاب کنید، secrets را داخل image یا repository قرار ندهید و برای داده‌های ماندگار volume تعریف کنید.

mkdir -p ~/docker/nginx-demo
cd ~/docker/nginx-demo

cat > compose.yaml <<'EOF'
services:
  web:
    image: nginx:alpine
    restart: unless-stopped
    ports:
      - "8080:80"
EOF

docker compose up -d
docker compose ps
curl http://127.0.0.1:8080

برای مشاهده‌ی لاگ از docker compose logs --tail=100 استفاده کنید. فرمان docker compose down کانتینر و شبکه‌ی پروژه را جمع می‌کند؛ افزودن گزینه‌ی -v volumeها را نیز حذف می‌کند و نباید بدون اطمینان از داده اجرا شود.

نکته مهم درباره پورت‌ها، UFW و به‌روزرسانی

Docker برای publish کردن پورت‌ها ruleهای firewall خود را مدیریت می‌کند. مستند رسمی هشدار می‌دهد پورت منتشرشده ممکن است پیش از ruleهای UFW پردازش شود؛ بنابراین فرض نکنید فعال‌بودن UFW به‌تنهایی تمام پورت‌های Docker را می‌بندد. فقط پورت ضروری را publish کنید، در صورت امکان آن را به loopback یا reverse proxy محدود کنید و مستندات Docker درباره iptables/nftables را بخوانید.

# فقط روی خود سرور قابل دسترس
ports:
  - "127.0.0.1:8080:80"

# به‌روزرسانی آگاهانه پروژه
docker compose pull
docker compose up -d
docker image prune

پیش از pull، release note و سازگاری نسخه را بررسی کنید. برای imageهای حیاتی از tag یا digest کنترل‌شده استفاده کنید و فرایند rollback داشته باشید. لاگ‌ها و مصرف دیسک را پایش کنید؛ imageها، build cache و logهای بدون محدودیت می‌توانند فضای سرور را پر کنند. اگر سرور مناسب هنوز تهیه نکرده‌اید، سرور مجازی Ubuntu مسیر مرتبط این راهنماست.